شناسه ORCID (مخفف Open Researcher and Contributor ID) یک کد دیجیتال یکتا و ۱۶ رقمی (به‌صورت ساختار URL) است که هویت علمی یک پژوهشگر را از سایر نویسندگان در سراسر جهان متمایز می‌سازد. این شناسه استاندارد اصلی مورد تایید ناشران بین‌المللی (مانند Elsevier, Springer Nature, IEEE, Wiley)، پایگاه‌های استنادی (Scopus و Web of Science) و نهادهای گرنت‌دهنده ملی و بین‌المللی است.

چرا دریافت ORCID ID الزامی و ضروری است؟

۱. رفع تشابه اسمی: تفکیک هویت پژوهشگر در صورت تشابه نام با دیگران یا تغییر نام خانوادگی.
۲. پیش‌نیاز ارسال مقاله: اغلب مجلات معتبر بین‌المللی در فرآیند سابمیت، ورود شناسه ORCID نویسنده مسئول و همکاران را الزامی کرده‌اند.
۳. یکپارچه‌سازی سامانه‌ها: اتصال خودکار سوابق پژوهشی بین سامانه‌های دانشگاهی، Scopus، Publons /Web of Science و Google Scholar.
۴. تسهیل در فرایند گرنت و پسا‌دکتری: درج شناسه ORCID در فرم‌های پژوهانه (گرنت)، طرح‌های پسا‌دکتری، و ارزیابی‌های علم‌سنجی دانشگاه ضروری است.

مراحل گام‌به‌گام ایجاد حساب و دریافت شناسه ORCID

گام اول: ورود به سامانه

۱. به وب‌سایت رسمی ارکید به نشانی https://orcid.org مراجعه کنید.
۲. در بالای صفحه سمت راست، بر روی گزینه Sign In / Register کلیک کنید.
۳. در صفحه جدید، به تب یا لینک Register now وارد شوید.

گام دوم: تکمیل مشخصات فردی
فرم ثبت‌نام در چند مرحله کوتاه نمایش داده می‌شود:

نام کوچک (First Name)؛ به حروف لاتین، مطابق گذرنامه و فرمت مقالات.
نام خانوادگی (Last Name)؛ به حروف لاتین.
ایمیل اصلی (Primary Email)؛ یک آدرس ایمیل معتبر وارد کنید؛ توصیه می‌شود از ایمیل آکادمیک/دانشگاهی خود استفاده نمایید.
ایمیل پشتیبان (Additional Email)؛ حتماً یک ایمیل پشتیبان شخصی (مانند Gmail یا Yahoo) وارد کنید تا در صورت اختلال اینترنت یا عدم دسترسی به ایمیل دانشگاهی، دسترسی به حساب شما قطع نشود.

گام سوم: تنظیم رمز عبور و تدابیر امنیتی

یک رمز عبور قوی تعریف کنید؛ شامل حداقل ۸ کاراکتر، حروف بزرگ و کوچک، اعداد و نمادها.
گزینه‌های مربوط به احراز هویت دو مرحله‌ای را در صورت تمایل فعال یا به بعد موکول نمایید.

گام چهارم: تعیین سطح دسترسی
در این مرحله مشخص می‌کنید چه کسانی اجازه مشاهده اطلاعات کارنامه شما را دارند:

حالت عمومی (Everyone)؛ این حالت اکیداً توصیه می‌شود و در این صورت اطلاعات پروفایل برای عموم، دانشگاه‌ها و مجلات قابل مشاهده است و برای علم‌سنجی و ارزیابی پژوهشی ضروری است.
حالت کنترل شده (Trusted Parties)؛ فقط اشخاص و سازمان‌های مورد تایید شما دسترسی دارند.
حالت خصوصی (Only Me)؛ فقط خودتان دسترسی دارید.

در انتها، پس از تایید توافق‌نامه قوانین سایت و تیک امنیتی، بر روی دکمه Complete Registration کلیک کنید.

گام پنجم: تایید ایمیل (بسیار مهم)
بلافاصله پس از ثبت‌نام، یک ایمیل فعال‌سازی از طرف ارکید برای شما ارسال می‌شود؛ وارد ایمیل خود شوید و روی لینک تایید کلیک کنید تا پروفایل شما فعال و قابل استناد شود.

بخش تکمیلی: تکمیل و ارتقای پروفایل ارکید
پس از ورود به پنل کاربری، شناسه شما به صورت یک آدرس در ستون سمت چپ نمایش داده می‌شود، مثال:

https://orcid.org/۰۰۰۰-۰۰۰۲-۱۸۲۵-۰۰۹۷

برای تکمیل پرونده علمی خود اقدامات زیر را انجام دهید:
۱. ثبت وابستگی سازمانی (Affiliation / Employment):

در بخش Employment، روی دکمه Add Employment کلیک کنید.
نام دانشگاه را وارد کنید (دقیقاً مطابق املای مصوب دانشگاه؛ مثال: Amirkabir University of Technology).
دانشکده/گروه آموزشی و جایگاه علمی خود (Faculty Member, Postdoctoral Researcher, Ph.D. Candidate و ...) را اضافه کنید.

۲. افزودن نگارش‌های مختلف نام (Also known as):
در ستون چپ زیر نام اصلی، روی علامت قلم در بخش Also known as کلیک کنید؛ تمامی شکل‌های گوناگونی که نام شما در مقالات گذشته درج شده است (مانند مخفف‌ها، اشکال با یا بدون خط فاصله) را ثبت کنید تا در جستجوها بازیابی شوید.

۳. افزودن و همگام‌سازی خودکار مقالات (Works):
نیازی به وارد کردن دستی تک‌تک مقالات نیست؛ از روش‌های زیر استفاده کنید:

از طریق Scopus: در بخش Works، روی Add و سپس Search & Link کلیک کرده و گزینه Scopus - Elsevier را انتخاب کنید تا مقالات نمایه‌شده شما مستقیماً فراخوانی شوند.
از طریق DOI: گزینه Add DOI را انتخاب کرده و تنها با وارد کردن کد DOI مقاله، اطلاعات کامل آن را اضافه کنید.
از طریق BibTeX: فایل خروجی مراجع از سامانه‌هایی مثل Google Scholar را به صورت فایل `.bib` بارگذاری نمایید.

نکات کلیدی برای پژوهشگران

یک‌بار برای همیشه: شناسه ارکید متعلق به شماست، نه دانشگاه؛ با تغییر مقطع تحصیلی یا جابجایی دانشگاه، این کد هرگز تغییر نخواهد کرد.
عدم ایجاد حساب‌های متعدد: هر پژوهشگر مجاز به داشتن تنها یک شناسه ارکید است. در صورت فراموشی رمز عبور، همواره از بخش بازیابی رمز عبور استفاده کنید و حساب جدید نسازید.
پیوند به سامانه‌های ارزیابی: پس از دریافت کد، حتماً آن را در سامانه‌های مدیریت پژوهش دانشگاهی (سامانه متریکس و بهستان) ثبت نمایید.

سایر مطالب این بخش | نسخه قابل چاپ | ارسال به دوستان |

مطالب مشابه

راهنمای ایجاد پروفایل پژوهشگری Scopus Author ID

راهنمای ایجاد شناسه پژوهشگر Web of Science (ResearcherID)

راهنمای ایجاد پروفایل پژوهشگری Google Scholar

راهنمای ایجاد پروفایل در ResearchGate